“Ô nhiễm môi trường ở nước ta hiện nay đã trở thành một vấn đề sống còn, cấp bách cần giải quyết. Tốc độ phát triển kinh tế cao đã kéo theo hậu quảmôi trường ô nhiễm trong đó ô nhiễm do khí thải của các phương tiện giao thông đường bộ chiếm tỷ trọng rất lớn ở nhiều đô thị -nơi lượng tải hành khách, hàng hoá ngày càng tăng, và tỉ lệ đường xe cá nhân ngày càng cao, mà xe máy là nguồn gây ô nhiễm chính” – Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường nêu thực trạng.

Theo số liệu từ Cục Đăng kiểm Việt Nam, hiện cả nước có khoảng 20 triệu mô tô và xe máy. Dự báo năm 2010, lượng xe máy lưu hành trong cả nước sẽ khoảng 24 triệu xe. Đến năm 2015, dự báo lượng xe máy lưu hành trong cả nước khoảng 31 triệu xe.

Phát thải do môtô, xe máy ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của người dân (mỗi năm có tới 626,8 người chết và 1547,6 người bị mắc bệnh hô hấp do nồng độ cơ bản TSP trong không khí ngoài trời vượt quá TCVN: 5937-1995 – Nguyễn Tường Sơn 2003) và gây thiệt hại lớn về kinh tế cho các thành phố lớn

Bài học từ nước người

Ở Đài Loan, mô tô, xe máy mới 3 năm không phải kiểm tra, sau 3 năm mỗi năm kiểm tra 1 lần. Xe ô tô 5 năm không phải kiểm tra, sau đó mỗi năm kiểm tra 1 lần; 10 năm sau, nửa năm kiểm tra 1 lần. Thông qua việc kiểm tra đó Nhà nước phát hành giấy phép lưu hành xe. Quy định này được thí điểm từ năm 1993 và thực hiện đại trà từ 1996 ở Đài Loan - Ông Chen, Yung-Hsun, công ty Novel Vehicle Technology cho biết.

Những trạm kiểm định ở Đài Loan thậm chí cạnh tranh nhau bằng cách sử dụng nhiều dịch vụ khác để giữ chân khách hàng, quảng bá mình. Hầu hết có nơi hát Karaoke, chơi game cho khách hàng trong thời gian chờ đợi.

Kinh nghiệm ở Đài Loan, họ đặt những trạm kiểm định ngay tại các điểm bán xăng dầu, hoặc kết hợp với nhà sản xuất để kiểm định nơi bảo trì, sửa chữa xe. Xe đưa đi kiểm định hoàn toàn miễn phí. Thực chất, để trang trải nguồn kinh phí này, nhà nước lấy từ phí xăng, mỗi lít xăng thu thêm 2 đồng (tương đương 100 đồng Việt Nam). Trung bình mỗi năm hơn 15 triệu USD cho nguồn phí này.

Kiểm định khí thải xe máy: TP lớn làm trước

Đây là cách làm khá hay, Cục đăng kiểm sẽ trình cả hai cách: hoặc thu 50.000 mỗi lần kiểm tra, hoặc trích từ tiền xăng. Tuy nhiên vẫn vướng mắc một số vấn đề vì quản lý khác nhau. Ở thành phố lớn, 50.000 không là quan trọng, nhưng vùng nông thôn thì có thể khó đưa ngay vào thực hiện đại trà ngay - Ông Trịnh Ngọc Giao, cục trưởng Cục Đăng Kiểm Việt Nam cho biết.

Đây cũng là một phần lí do tiến hành triển khai việc kiểm định ở các thành phố trước nông thôn, bên cạnh lí do chính là ô nhiễm thành phố ngày càng báo động.

Một số nước Châu Á khác: Ấn Độ, Thái Lan thì trực tiếp thu phí từng người dân đi kiểm định. Từ kinh nghiệm của Ấn Độ, quản lý kiểm tra khí thải còn lỏng lẻo, thậm chí gian lận nên người dân mất thiện cảm và ít tin tưởng. Từ đó, cần xác định đã làm thì phải làm thật nghiêm. Đây là việc cần thiết không chỉ ở các đô thị lớn, vì ô nhiễm môi trường hiện nay đã là vấn đề báo động nhiều nơi - Chuyên gia tư vấn Lê Minh Đạt khẳng định.

Ở Việt Nam, dự định nghiêng nhiều về việc thu phí (30.000/lần kiểm định)và sẽ xử phạt nghiêm 300.000 mỗi xe vi phạm.Công việc xử phạt có thể do cảnh sát giao thông hoặc cảnh sát môitrường thực hiện.

1/1/2009: Xe máy bắt buộc phải kiểm định khí thải

Theo đề án này, sẽ tập trung vào các biện pháp chính để kiểm soát khí thải mô tô, xe máy như: nâng cao chất lượng xăng; xiết chặt tiêu chuẩn phát thải đối với mô tô xe máy sản xuất mới, nhập khẩu; thực hiện kiểm tra khí thải định kỳ bắt buộc đối với mô tô, xe máy đã sử dụng quá 3 năm, thời gian 1 năm/lần. Trước hết tại 5 thành phố lớn (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ). Sau năm 2012 sẽ triển khai trên diện rộng nhiều thành phố địa phương khác cho tới toàn quốc.

Đề án sẽ được hoàn chỉnh và dự kiến trình Chính phủ vào tháng 6/2008. Nếu được phê duyệt, Đề án sẽ tổ chức thực hiện từ 1/1/2009.

Lộ trình thực hiện theo ông Nguyễn Hữu Trí – cục Đăng kiểm trình bày sẽ là: Giai đoạn 1 từ năm 2009 – 2012: triển khai ở 5 thành phố trực thuộc TW.

Từ 1/1/09 kiểm định xe trên 10 năm sử dụng (đăng ký từ 1999 về trước); Từ 1/1/2010: kiểm định xe trên 7 năm sử dụng( đăng ký từ 2003 về trước); Từ 1/1/2011: kiểm định mô tô xe máy trên 5 năm sử dụng( đăng ký từ 2006 về trước); Từ 1/1/2012: kiểm định mô tô xe máy trên 3 năm sử dụng( đăng ký từ 2009 về trước).

Chính quyền thành phố tùy thuộc vào điều kiện của mình đưa ra các biện pháp phù hợp chứ không có một biện pháp nào quy định chung cho các thành phố

Đồng thời với việc triển khai đề án là việc tuyên truyền tác hại do ô nhiếm không khí, lợi ích của việc sử dụng mô tô xe máy có mức phát thải thấp, lợi ích của việc bảo dưỡng sữa chữa định kỳ. Hoàn toàn có thể kiểm soát được khí thải mô tô xe máy – Ông Lê Anh Tú (Cục Đăng kiểm Việt Nam) khẳng định.

Nhiều đồng thuận triển khai ở các thành phố lớn

Với tốc độ phát triển kinh tế nhanh chóng như hiện nay, số lượng xe máy ngày càng tăng và đặc biệt tập trung tại các Thành phố lớn. Theo con số thống kê từ Cục Đăng kiểm, cuối 2007, cả nước có khoảng 20 triệu mô tô xemáy đang lưu hành trên phạm vi toàn quốc. Trong đó, tỉ lệ tăng trưởng xe máy ở một số thành phố lớn lên đến 17%/năm. Khí thải độc hại từ xe máy gây nên nhiều tác hại đên sức khỏe cộng đồng, dân cư đô thị vàngày càng trở thành một mối lo ngại của toàn xã hội. Do vậy vấn đề kiểm soát khí thải khí thải xe máy đang trở thành một nhiệm vụ cấp thiết.

“Không nên nghĩ việc kiểm soát khí thải mô tô xe máy là thừa vì trước hết việc này đảm bảo cho chính sức khoẻ của mỗi chúng ta cũng như xã hội. Ngoài ra, xe được kiểm soát, bảo trì và có mức khí thải đúng quy định sẽ rất đỡ hao xăng, đỡ hỏng hóc máy móc. Đây chính là lợi ích thiết thực về kinh tế” - Ông Trịnh Ngọc Giao, Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam phân tích về mặt ích lợi.

Đề án kiểm định khí thải xe máy thuộc khung kế hoạch tổng thể thực hiện chương trình: "Cải thiện chất lượng không khí ở các đô thị", nằm trong "Chiến lược bảo vệ môi trường Quốc gia đến 2010, tầm nhìn 2020" do Cục Đăng kiểm (Bộ GTVT) chủ trì xây dựng.

Theo VNN