Chỉ số PCI 2007, do phòng Thương mại và Công nghiệp VN (VCCI) phối hợp với Dự án Nâng cao Năng lực Cạnh tranh VN (VNCI) nghiên cứu, thực hiện nhằm đánh giá và xếp hạng chất lượng điều hành kinh tế các tỉnh, thành dựa trên mức độ thân thiện của môi trường kinh doanh cho sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân.

Thời gian cho thủ tục đã được cải thiện

Đây là năm thứ 3 (kể từ năm 2005), chỉ số PCI được thực hiện và công bố. Thông qua 10 chỉ tiêu thành phần, PCI 2007 đã thu hút được 6.700 doanh nghiệp dân doanh trên 64 tỉnh, thành cả nước tham gia.

Đứng đầu danh sách xếp hạng về chỉ số PCI của các tỉnh năm nay là: Bình Dương, Đà Nẵng, Vĩnh Long, Bình Định, Lào Cai; An Giang, Vĩnh Phúc...

So với các năm trước, kết quả năm nay đã cho thấy, môi trường kinh doanh của VN đã có nhiều cải thiện. Điểm PCI của các tỉnh trung vị đã tăng thêm 3,2 điểm: từ 52,4 của năm ngoái lên 55,6 của năm nay. 8/10 chỉ số thành phần đều tăng điểm, trừ 2 chỉ số là Đào tại lao động và Chính sách phát triển kinh tế tư nhân.

Chỉ đơn cử, các chỉ tiêu như Thời gian đăng ký kinh doanh, Thời gian để có được đất trong chỉ tiêu Gia nhập thị trường năm nay đã có cải tiến rõ rệt. So với năm 2006, phải mất 20 ngày để đăng ký kinh doanh, thì con số này năm nay giảm xuống còn 15 ngày. Tương tự, thời gian để có được đất năm 2006 là 231 ngày thì năm 2007 rút xuống còn 90 ngày.

Số tỉnh được đánh giá vào các mức: rất tốt, tốt và khá đều tăng lên. Ngược lại, số tỉnh được xếp ở mức kém nhất giảm đi, chỉ còn 4 tỉnh so với 7 tỉnh năm 2006. Kết quả cũng ghi nhận những tiến bộ của các tỉnh trong việc cắt giảm chi phí gia nhập thị trường, minh bạch hóa thủ tục hành chính, đơn giản hoá thủ tục thanh tra...

Đáng chú ý, báo cáo chỉ ra rằng, quyết định của các lãnh đạo tỉnh có vai trò rất lớn đến việc tỉnh đó sẽ giàu lên hay nghèo đi, nguồn vốn đầu tư vào trao đổi thương mại, tạo việc làm mới và mức sống của người dân được cải thiện lên hay giảm đi...

DN vẫn phải chi trả nhiều chi phí không chính thức

Không chỉ việc tiếp cận đất đai còn nhiều bất cập, 56,6% doanh nghiệp vẫn cho rằng, phải có mối quan hệ mới có được thông tin cần thiết (so với mức 62,5% của năm 2006); 44,7% cho rằng, thỏa thuận với cán bộ thuế là hoạt động quan trọng trong kinh doanh... cho thấy những chuyển biến khá chậm chạp trong tính minh bạch.

Đáng quan tâm là ở chỉ tiêu Chi phí không chính thức, 68,25% doanh nghiệp cho rằng chi trả các chi phí không chính thức là việc làm thường xuyên của họ. Con số này vẫn không giảm đáng kể so với mức 70% của năm 2006. Trong số đó, 26,03% ý kiến khẳng định, chi phí này là cản trở chính đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Điều này, theo chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh là rất không tốt, bởi ông cho rằng: “chi phí không chính thức không biến chuyển nói lên tham nhũng ở ta còn cao. Nó hoàn toàn phù hợp với nhận định của Quốc hội là kết quả chống tham nhũng ở VN thời gian qua là rất khiêm tốn. Nếu so với xếp hạng quốc tế mà chi phí không chính thức lớn như vậy, sẽ không thể nâng cao hơn được năng lực cạnh tranh.”

Mất cân đối giữa các tỉnh

Đặc biệt, tại hội thảo, các nhà nghiên cứu đã chỉ ra tình trạng phát triển mất cân đối, bất bình đẳng giữa các tỉnh, thành tại VN ngày càng gia tăng, sẽ gây ra những tác động tiêu cực cho sự phát triển trong tương lai của VN.

Tiến sĩ Edmund Malesky – Trưởng nhóm nghiên cứu cho biết, có 10 tỉnh ở VN chiếm đến 60% số đầu tư và 49% GDP. Từ đây có thể tính ra hệ số Gini cấp tỉnh – thước đo đánh giá sự không công bằng về thu nhập giữa các tỉnh ở VN ngày càng tăng trong các năm gần đây.

“Các tỉnh phát triển chậm hay những tỉnh thực hiện kém hơn có lẽ không bao giờ theo kịp được với các tỉnh thực hiện tốt. Bởi lẽ, các tỉnh tốt có xu hướng ngày càng cải thiện nhanh hơn mà nhóm các tỉnh có điều kiện kém thuận lợi hơn và thực tế điều hành kinh tế cũng yếu hơn thì khó để theo kịp được. Cho dù chúng ta có tăng cường năng lực cho họ thì khoảng cách này vẫn không gần lại. Đó là một thách thức trong tương lai của VN”, ông  Edmund Malesky, nhận định.

Để giải quyết mối lo ngại này, ông Lê Đăng Doanh đề nghị: “Phải giúp đỡ các tỉnh đang có vị trí thấp, đây không phải là công việc của các tỉnh đó nữa mà Chính phủ, chính quyền địa phương, các nhà hoạch định chính sách phải tìm nhiều cách giúp đỡ họ, nếu không sẽ tạo ra sự chênh lệch quá lớn, kìm hãm sự phát triển chung của đất nước”.

• Theo Nguyễn Nga - Vietnamnet